| عنوان فارسی | معادل انگلیسی | توضیحات | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| کریستال سازی درشت | Coarsening Crystallization | در شرايط فشار و درجه حرارت مناسب اندازه كريستال هاي موجود در مواد نسوز درشت تر مي شود كه از تشكيل فاز مايع متمايز است . اين ويژگي نقش مهمي در اكثر فرايندهاي همجوشي و يا در زمان كاركرد مواد نسوز در محل مصرف به عهده دارد . | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| دمای طبقه بندی | Classification Temperature | معياري براي طبقه بندي كردن آجرهاي پخته شده عايق و الياف سراميكي مي باشد و نبايد آن را با حداكثر دماي كار برد اشتباه گرفت ، زيرا حداكثر دماي كار برد اصولاً كمتر از دماي طبقه بندي است . | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| پیوند شیمیایی | Chemical Bonding | از طريق واكنش افزودني هاي مختلف شيميايي با اجزاء متشكله نسوز در دماهاي پايين به دست مي آيد . اغلب اين پيوند در فرايند توليد جرم ها و آجرهاي نسوز حاصل مي شود . | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| کریستال سازی مجدد | Recrystallization | تشكيل كريستال هاي جديد از فازهاي شيشه اي و مذاب در دماي مناسب است به خصوص اگر اين فرايند با تركيبات آلومينوسيليكات صورت گيرد موجب انقباض چشمگيري مي شود. به همين دليل اين تركيبات نبايد در دماهاي بالا بكار گرفته شوند زيرا باعث كريستال سازي مجدد مي شوند. واژه كريستال سازي مجدد با واژه” كريستال سازي درشت “ متفاوت است. | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| نمونه تصادفی | Random Sample | يك نمونه تصادفي شامل يك يا چند قلم منتخب تصادفي از يك محمولي بدون توجه به ويژگي هايشان مي باشد. تعداد نمونه هاي تصادفي را؛ اندازه نمونه مي نامند.
| |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| مخروط حرارتی معادل( مخروط زگر) | Pyrometric Cone (SegerCone) Equivalent | شيوه مهمي در تعيين نسوزندگي مواد سراميكي است. مخروط هاي حرارتي (زگر) بدنه هاي سراميكي مرجعي هستند كه رفتارنرم شدگي مواد نسوز در معرض حرارت را توصيف مي نمايند. مخروط های استاندارد ازيك ماده خام خاص با تركيب مشخصي ساخته مي شوند و به همراه مخروط هم شكل و اندازه ديگري ساخته شده ازماده تحت آزمايش گرم مي شوند. نوك مخروط آزمايشي دراثر حرارت خم شده و با قاعده آن تماس مي يابد و همزمان يكي از مخروطهاي استاندارد زگر نيز وضعيت مشابهي مي يابد. نسوزندگي مخروط نمونه آزمايشي معادل نسوزندگي مخروط استانداردي است كه همزمان با نمونه خم شده است. نحوه حرارت دهي مخروطها در تعيين نتيجه مهم است لذا بايد نحوه گرم كردن مطابق اصول استاندارد باشد. جدول زیر مخروط های استاندارد معادل را نشان می دهد:
| |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| ریسک تولیدکننده | Producer's Risk | بمعني احتمال رد شدن يك بهرخوب يا قابل قبول است ( احتمال رد كردن انباشته با كيفيت ). | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| تخلخل | Porosity | هميشه در ماده سراميكي منفذ وجود دارد. وجود اين منفذها يك ويژگي بافتي است كه به آن تخلخل مي گويند. به دليل اينكه بسياري از خواص مواد نسوز در دماي بالا مستقيماً به منفذ بستگي دارند؛ تخلخل يكي از پارامترهاي ضروري محصولات نسوز محسوب مي شود. معمولاً تمايز ميان تخلخل باز و تخلخل بسته با درصد حجمي تخلخل باز موجود محاسبه مي شود. دانستن حجم و اندازه منفذ و ميزان نفوذ پذيري آنها مهم و جالب هستند. معمولاً اين اطلاعات عرضه نمي گردد و اگر لازم شد بر اساس درخواست به صورت مجزا ارائه مي گردد. | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| چند ساختاری | Polymorphism | خصوصيات مواد متبلور تحت تاثير فشار و دما و تبلور در ساختارهاي متنوع را توصيف مي كند. شكلهاي مختلف كريستال يك ماده را دگرش مي نامند. عناصر ساختاري يك ماده، اتمها، يون ها و مولكول ها هستند. به دليل اينكه اجزاء ساختاري كريستال ها هميشه با يك الگوي فضايي تكراري مساوي آرايش يافته اند؛ لذا از ديگر مواد متمايز گرديده اند. هيچگاه اين اجزاء ساكن نيستند و هميشه حول مركز خود ارتعاش دارند و با افزايش دما اين ارتعاش افزايش مي يابد. اگر ميزان ارتعاش از حد خاصي فراتر رود ممكن است كه انسجام شبكه كريستالي از بين برود و ذوب گردد. اما اگر نيروهاي پيوندي ميان ساختارها به اندازه كافي بالا باشد يك ساختار كريستال جديد شكل مي گيرد كه ساختار فضايي بهبود يافته مي باشد. در اين حالت واژه هاي دماي دگرش بالا و پايين به كار مي رود كه مشابه واژه فشار دگرش مي باشد. دو نوع وارونگي چند ساختاري وجود دارد كه بايد از يكديگر متمايز گردند:
| |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| باند فسفات | Phosphate Bonding | نوعي پيوند شيميايي در ساختار مواد نسوز است. افزودن مقدار كمي متافسفريك اسيد به ماده نسوز منجر به ايجاد يك فاز مذاب در دماي حدود 400 درجه سانتيگراد مي شود. اين فاز مذاب با اكسيدآلومينيوم و فسفات كلسيم تشكيل مي شود. به دليل ايجاد پيوند اسيدي در دماهاي پايين، محصولات نسوز از استحكام بالايي برخوردار مي شوند. اين پيوند اسيدي در دماهاي بالا متلاشي مي شود و يك پيوند سراميكي جايگزين آن خواهد شد. | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| میزان PH | PH Value | لگارتيم اعشاري منفي غلظت يون هاي هيدروژن در محلول هاي آبي مي باشد و نشان مي دهد يك محلول به چه اندازه خاصيت اسيدي يا قليايي دارد. محلول هايي كه ميزان PH كمتر از 7 دارند، اسيدي و بالاتر از 7 ، قليايي هستند. و محلول هايي كه ميزان PH برابر 7 دارند خنثي مي باشند. (همچنين به مقالات شيمي معدني مراجعه كنيد.) | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| قابلیت نفوذ گازها | Permeability to Gases | ويژگي خاصي از مواد نسوز است كه امكان عبور گازها در شرايط فيزيكي خاصي را فراهم مي نمايد. اين نفوذ به گوناگوني، تعداد، گسترش و اندازه منفذها در ماده نسوز بستگي دارد. اين فاكتور با واحد دارسی اندازه گیری می شود. (متر مربع 1d = 10-12) | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| تغییر طولی دائمی ( PLC ) | Permanent Linear Change (PLC) | خاصيتي از آجر نسوز براي حفظ كردن اندازه اصلي خود پس از يك دوره زماني حرارت بيني و سپس سرد شدن آن تا دماي محيط است . براساس DIN 51 066 افزايش يا كاهش اندازه هاي اصلي آجر را به ترتيب بعد از انبساط (+) يا بعد از انقباض (- ) مي نامند. تغيير طولي دائمي (PLC) عاملي است كه مناسب بودن يك فرآورده نسوز را در محدوده دماي كاربردي مشخص مي كند. | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| تفکیک | Dissociation | تجزيه شيميايي تركيبات به اتم ها ، مولكول ها و يون هاي تشكيل دهند يك تركيب خاص است . هرگاه تركيبات در معرض شرايط خارجي قرار بگيرند و نتوانند به مدت طولاني پايدار بمانند . تجزيه شيميايي اتفاق مي افتد. تمام تركيب ها چنانچه در معرض دماي بالا قرار بگيرند ، تجزيه مي شوند . به دمايي كه بتوان عنصرهاي يك تركيب را از هم جدا كرد ، حد پايداري يا دماي تجزيه گفته مي شود . اگر اين واكنش برگشت پذير باشد به طوري كه عناصر تجزيه شده در دماهاي پايينتر واكنش نشان دهند تا دوباره تركيب اصلي را بسازند ، واژه دماي از هم پاشيدگي را به كار مي بريم . مثال مهم اين واكنش سيليكات زيركونيوم است كه در دماهاي بالا به اكسيد زيركونيوم و سيليكا تجزيه مي شود : 1775 —–C——> ZrSiO4 ZrO2 + SiO2 به همين دليل حداكثر دماي مجاز براي سيليكات زيركونيوم زير 1775 درجه سانتيگراد توصيه مي شود . | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| تلرانس های ابعادی | Dimensional Tolerances | يك ضرورت حياتي براي دستيابي به ساختارهاي مطلوب آجر چيني مي باشد . به هنگام ساخت قالب هاي مورد نياز براي توليد آجر بايد توجه و مراقبت خاصي لحاظ گردد . مطابق با شيوه هاي گوناگون توليد تلرانس ها مي توانند متنوع باشند . به همين دليل توليد كنندگان براساس استانداردهاي بين المللي براي انواع آجر، تلرانس را تعريف مي كنند . | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| نقطه شبنم | Dew Point | دمايي را مشخص مي كند كه در آن فشار بخار يك مايع معادل يك بار است . نقطه شبنم آب خالص 100 درجه سانتيگراد مي باشد . | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| غیر شیشه ای شدن | Devitrification | به تبلور مجدد فاز شيشه اطلاق مي گردد . بعضي از تركيبات مينرالي تحت شرايط دما و فشار تعريف شده قابليت تبديل شدن از فاز شيشه به فاز كريستالين را دارند . اين شرايط براي تركيبات مختلف متفاوت بوده و نوع ساختار كريستالي ايجاد شده جزء ويژگي هاي منحصر بفرد تركيبات مي باشد . | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| دانسیته | Density | دانسيته واقعي يا دانسيته پودر ، وزن مخصوص – جرم ماده را در يك واحد حجم مشخص مي كند . دانسيته فقط با حجم ماده مرتبط است و دانسيته توده ( Bulk Density 12 ) با مجموع حجم ماده و فضاهاي خالي ارتباط دارد | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| کربن زدایی | Decarborisation | بعضي از مواد نسوز حاوي كربن آزاد بوده كه تحت شرايط كاربردي ممكن است اين كربن از بافت مواد نسوز خارج گردد . به اين پديده زدايش كربن مي گويند . كربن زدايي از مواد نسوز توسط قرارگرفتن در محيط هاي اكسنده ( مثلاً هنگام دمش اكسيژن در مذاب فولاد ) و يا انحلال مستقيم كربن در مذاب انجام مي پذيرد . خروج كربن از بافت آجرهاي منيزيت – كربني باعث افزايش تخلخل ، تخريب بافت آجر و نفوذ مذاب و مواد خورنده مي گردد . | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| مقاومت خزش | Creep Resistance | به خزش تحت بار مراجعه شود .( | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| خزش تحت بار | Creep in Compression | به آن مقاومت خزشي هم مي گويند . اطلاعاتي درباره رفتار آجرهاي نسوز در معرض بار و حرارت در طول آزمايش ارائه مي كند . در اين آزمايش نمونه اي تحت بار 2/0 نيوتن برميليمتر مربع را حرارت داده تا به دماي آزمايش برسد و سپس آن را به مدت 24 ساعت در آن دما نگهداشته مي شود. در اين مدت تغيير طولي نمونه را ثبت مي كنند . درصد انقباض نمونه را در زمان مشخص اندازه گيري و منحني هاي ويژگي خزش تحت بار هر نمونه را به طور جداگانه رسم مي كنند . همچنين به نكته 28 مراجعه شود . | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| محافظت ازخوردگی | Corrosion Protection | حفاظت از جداره هاي فلزي در محيط هاي خورنده به وسيله پوشش ها يا ديواره ها مي باشد . | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| دسته بندی های قراردادی | Conventional Classes | دسته بندي هاي محصولات نسوز پيشنهاد شده از طرف سازمان هاي بين المللي استاندارد مثل ISO و PRE مي باشند . | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| ریسک مصرف کننده | Consumer's Risk | بمعني احتمال پذيرش يك بهر بد يا غيرقابل قبول است ( احتمال قبول كردن انباشته بي كيفيت) |